Is een voorschrift van een EU-arts geldig in België?
Heeft een arts uit een ander land van de Europese Unie u een voorschrift gegeven? Daarmee kunt u in België naar de apotheek, maar of er wordt afgeleverd, beslist de apotheker. Richtlijn 2011/24/EU legt het beginsel van de erkenning vast en Uitvoeringsrichtlijn 2012/52/EU somt de gegevens op die zo'n voorschrift moet bevatten. Hier leest u wat de apotheker nakijkt, welke geneesmiddelen buiten deze weg vallen en waarom erkenning en de kosten van het geneesmiddel twee aparte vragen zijn.
Wat de Europese regels bepalen
Artikel 11 van Richtlijn 2011/24/EU gaat over voorschriften die in een andere lidstaat voor een bepaalde patiënt zijn uitgeschreven. Mag een geneesmiddel in een lidstaat verhandeld worden, dan zorgt die lidstaat ervoor dat zo'n voorschrift er volgens de eigen wetgeving kan worden gebruikt. Beperkingen op de erkenning van een individueel voorschrift zijn verboden, tenzij ze nodig en evenredig zijn om de gezondheid te beschermen en niet discrimineren, of tenzij er gegronde en gerechtvaardigde twijfel is over de echtheid, de inhoud of de begrijpelijkheid van dat voorschrift.
De erkenning laat de nationale regels over het voorschrijven en afleveren van geneesmiddelen onverlet, ook die over het vervangen door een ander product. Het recht van de apotheker om om ethische redenen een middel niet af te geven, blijft bestaan als die apotheker dat recht ook bij een voorschrift uit eigen land zou hebben. Erkenning betekent dus niet dat de Belgische regels over aflevering wegvallen.
Welke vermeldingen nodig zijn om een voorschrift uit een ander EU-land te erkennen, regelt in België het KB van 10 augustus 2005, en wel in artikel 2/1.
Welke gegevens het voorschrift moet bevatten
De bijlage bij Uitvoeringsrichtlijn 2012/52/EU bevat een niet-uitputtende lijst van gegevens. De vetgedrukte kopjes uit die bijlage hoeven niet op het voorschrift te staan, de gegevens zelf wel. De lijst valt uiteen in vier blokken:
- Patiënt: achternaam en voornaam, voluit en dus niet enkel met voorletters, en de geboortedatum.
- Echtheid van het voorschrift: de datum van afgifte.
- Voorschrijver: volledige achternaam en voornaam, beroepskwalificatie, een telefoon- of faxnummer met internationaal voorvoegsel en een e-mailadres om de voorschrijver rechtstreeks te bereiken, het werkadres inclusief de lidstaat, en een geschreven of digitale handtekening, afhankelijk van de drager van het voorschrift.
- Geneesmiddel: de werkzame stof onder haar algemene benaming; een merknaam enkel voor een biologisch geneesmiddel of wanneer de voorschrijver dat medisch noodzakelijk vindt, met een korte verantwoording; daarnaast farmaceutische vorm, hoeveelheid, sterkte en doseringsschema.
Waarom het geneesmiddel op stofnaam staat
Volgens de overwegingen van Uitvoeringsrichtlijn 2012/52/EU worden geneesmiddelen met hun algemene benaming aangeduid, omdat dezelfde middelen in de Unie onder verschillende merknamen worden verhandeld en sommige middelen niet in alle lidstaten op de markt zijn. De merknaam is de uitzondering: bij biologische geneesmiddelen, vanwege hun bijzondere kenmerken, of wanneer de voorschrijver die medisch noodzakelijk acht.
Voor u heeft dat een praktisch gevolg. Noem in de apotheek niet de naam op uw oude doosje, maar de werkzame stof, de sterkte en de farmaceutische vorm. Of en hoe de apotheker een product met dezelfde stof aflevert, volgt de Belgische regels.
Wat de apotheker in België nakijkt
Over de aflevering beslist de apotheker, die het voorschrift controleert en, als dat nodig is, de voorschrijver kan contacteren en de aflevering kan uitstellen (KB van 21 januari 2009, art. 16 en 17). Bij een voorschrift uit een andere lidstaat kan de apotheker dus nagaan of de gegevens uit de lijst erop staan, of het document leesbaar en ondertekend is en of de patiënt met naam en geboortedatum te herkennen is.
Neem uw identiteitsbewijs mee, zodat de apotheker kan nagaan dat u de persoon op het voorschrift bent. Wil de apotheker eerst de voorschrijver contacteren, dan kan de aflevering later gebeuren. Hebt u twijfels, bel dan vooraf naar de apotheek waar u het geneesmiddel wilt afhalen. Reist u zelf en zit u zonder uw geneesmiddelen, lees dan ook wat u kunt doen zonder medicatie in het buitenland.
Welke geneesmiddelen buiten deze weg vallen
De erkenning geldt niet voor geneesmiddelen waarvoor een bijzonder voorschrift vereist is (Richtlijn 2011/24/EU, art. 11, lid 6; KB van 10 augustus 2005, art. 2/2). In SAM, de officiële Belgische gegevensbank van geneesmiddelen, hebben die verpakkingen de afleveringswijze M3, medisch voorschrift met bijzondere vermeldingen; dat geldt bijvoorbeeld voor alle verpakkingen met oxycodon of methylfenidaat.
Daar komt een keuze van onze dienst bij: benzodiazepines, Z-slaapmiddelen, gabapentinoïden, opioïden, stimulantia en medicinale cannabis schrijven wij niet voor. Die keuze gaat verder dan de wettelijke uitzondering: benzodiazepines, Z-slaapmiddelen en gabapentinoïden hebben in SAM geen afleveringswijze M3, en de meeste verpakkingen staan op gewoon medisch voorschrift (M1). Een vraag waarvoor een onderzoek ter plaatse nodig is, hoort bovendien bij een arts die u kan onderzoeken.
Erkenning van het voorschrift en de kosten van het geneesmiddel
Volgens artikel 11 van Richtlijn 2011/24/EU staat de erkenning van een voorschrift los van de regels over wie het geneesmiddel betaalt. Dat de apotheker uw voorschrift aflevert, zegt dus niets over de kosten van het geneesmiddel.
Voor onze dienst is het antwoord eenvoudig. Het geneesmiddel betaalt u zelf; wij regelen geen terugbetaling door ziekenfonds of RIZIV (INAMI). Onze dienst zelf wordt niet terugbetaald. Hoeveel het geneesmiddel kost, zegt de apotheek u; het bedrag voor de beoordeling toont de knop op deze pagina wanneer u een aanvraag begint.
Hoe onze dienst werkt
U beantwoordt een medische vragenlijst, en een arts beslist daar schriftelijk over, voor een middel dat u al neemt maar evengoed voor een nieuw middel. Er is geen teleconsultatie via video of telefoon. Heeft de arts vragen, dan worden die schriftelijk gesteld in de chat in uw persoonlijke omgeving; u krijgt daarover een e-mail. Daarbij kan de arts stukken opvragen, u een onderzoek ter plaatse aanraden of de aanvraag niet inwilligen.
Valt de beoordeling positief uit, dan krijgt u een grensoverschrijdend voorschrift als pdf per e-mail, opgesteld met de gegevens uit de bijlage bij Uitvoeringsrichtlijn 2012/52/EU. U neemt de afdruk mee naar de apotheek, samen met uw identiteitsbewijs. Over de aflevering beslist de apotheker, die het voorschrift controleert en, als dat nodig is, de voorschrijver kan contacteren en de aflevering kan uitstellen. Ons document is geen elektronisch voorschrift en komt niet in Recip-e terecht.
De vragenlijsten leest en beoordeelt Damian Wojno, arts met een Poolse beroepsbevoegdheid, nr. 3211301. De arts is niet ingeschreven bij de Orde der artsen en neemt de rol van uw huisarts niet over. Een attest van arbeidsongeschiktheid is iets anders dan een voorschrift; waarom wij geen doktersattesten afgeven, leest u op een aparte pagina. Gaat u op reis met de pil, kijk dan ook naar de pil op reis.
Mag een Belgische apotheek een voorschrift uit een andere EU-lidstaat afleveren?
Dat kan, maar de apotheker beslist in elk concreet geval. Over de aflevering beslist de apotheker, die het voorschrift controleert en, als dat nodig is, de voorschrijver kan contacteren en de aflevering kan uitstellen (KB van 21 januari 2009, art. 16 en 17). Volgens Richtlijn 2011/24/EU mag de erkenning alleen worden beperkt als dat nodig is om de gezondheid te beschermen, of bij gegronde twijfel over de echtheid, de inhoud of de begrijpelijkheid van het voorschrift. Een uitzondering vormen middelen op bijzonder voorschrift: daarvoor wordt een voorschrift uit een ander EU-land niet erkend (KB van 10 augustus 2005, artikel 2/2). In België is een voorschrift in principe 3 maanden uitvoerbaar na de dagtekening; de voorschrijver kan een andere termijn bepalen, maximaal een jaar (KB van 10 augustus 2005, art. 2/3).
Welke gegevens moeten er precies op staan?
De bijlage bij Uitvoeringsrichtlijn 2012/52/EU wil, kort gezegd, weten wie de patiënt is (volledige naam, geboortedatum), wanneer het voorschrift is afgegeven, wie het heeft opgesteld (naam, beroepskwalificatie, rechtstreekse contactgegevens, werkadres met lidstaat, handtekening) en om welk middel het gaat (stofnaam, farmaceutische vorm, hoeveelheid, sterkte, doseringsschema).
Waarom staat er geen merknaam op mijn voorschrift?
De bijlage maakt van de stofnaam de regel. Dezelfde stof heeft in verschillende landen andere merknamen, en de stofnaam is het gegeven dat overal hetzelfde blijft. De merknaam mag bij een biologisch geneesmiddel of als de voorschrijver die medisch noodzakelijk acht, met een korte motivering.
Hoelang blijft zo'n voorschrift bruikbaar?
In België is een voorschrift in principe 3 maanden uitvoerbaar na de dagtekening; de voorschrijver kan een andere termijn bepalen, maximaal een jaar (KB van 10 augustus 2005, art. 2/3). Ook in de uitleg van het RIZIV staat voor Belgische voorschriften een gewone termijn van 3 maanden. Dat is een algemene regel en geen belofte over een bepaald document: of een concreet voorschrift wordt afgeleverd, beslist de apotheker.
Welke geneesmiddelen vallen buiten deze weg?
Geneesmiddelen op bijzonder voorschrift, in SAM met de afleveringswijze M3, zoals alle verpakkingen met oxycodon of methylfenidaat (KB van 10 augustus 2005, art. 2/2). Los daarvan houdt onze dienst stimulantia, opioïden, gabapentinoïden, medicinale cannabis, benzodiazepines en Z-slaapmiddelen bewust buiten het aanbod.
Wordt het geneesmiddel dan ook terugbetaald?
Dat is een aparte vraag: volgens Richtlijn 2011/24/EU staat de erkenning van een voorschrift los van de regels over wie het geneesmiddel betaalt. Het geneesmiddel betaalt u zelf; wij regelen geen terugbetaling door ziekenfonds of RIZIV (INAMI).
Staat het document in Recip-e of op mijn patiëntendossier?
Nee. Ons document is geen elektronisch voorschrift en komt niet in Recip-e terecht. Op mijngezondheid.be vindt u het evenmin terug.
Wat als mijn voorschrift van buiten de Europese Unie komt?
De regels op deze pagina gaan over voorschriften uit een andere lidstaat van de Europese Unie. Over voorschriften van buiten de Unie zeggen de bronnen hieronder niets, dus daarover doen wij geen uitspraak. Vraag het vooraf na bij uw apotheek of bij uw huisarts.