Esomeprazol: werking en gebruik
Esomeprazol remt de aanmaak van maagzuur; op één product van 20 mg na hebben alle verpakkingen in België afleveringswijze medisch voorschrift. U leest hier bij welke maag- en slokdarmklachten de arts esomeprazol voorschrijft, welke dosis de productinformatie noemt, hoe u de capsules inneemt, met welke geneesmiddelen voorzichtigheid nodig is en waarom de SKP afraadt het te gebruiken tijdens de borstvoeding.
Hoe esomeprazol werkt en waarvoor het dient
Esomeprazol hoort bij de protonpompremmers: het blokkeert in de maagwand de pomp die zuur afgeeft. Het is nauw verwant aan omeprazol; voor sommige gegevens, zoals over zwangerschap, steunt de SKP mede op gegevens over omeprazol. Het effect is minder zuur in de maag, waardoor een ontstoken slokdarm of een zweer kan herstellen en klachten van terugvloeiend zuur afnemen.
De samenvatting van de productkenmerken (SKP) van de maagsapresistente capsules met esomeprazol noemt voor volwassenen de toepassingen in de lijst hieronder. Voor jongeren vanaf 12 jaar gelden de toepassingen bij refluxziekte en bij een zweer door Helicobacter pylori; kinderen jonger dan 12 jaar krijgen deze capsules niet.
- erosieve refluxoesofagitis: een ontsteking met wondjes in de slokdarm door terugvloeiend maagzuur;
- een langdurige behandeling na een genezen slokdarmontsteking, om terugkeer te voorkomen;
- klachten van gastro-oesofageale refluxziekte zonder ontsteking, zoals zuurbranden;
- samen met antibiotica de bacterie Helicobacter pylori uitroeien, om een zweer in de twaalfvingerige darm te laten genezen en nieuwe zweren te voorkomen;
- maagzweren door ontstekingsremmers (NSAID's) genezen, en zweren voorkomen bij risicopatiënten die ontstekingsremmers moeten blijven nemen;
- een vervolgbehandeling nadat een nieuwe bloeding uit een zweer via een infuus werd voorkomen;
- het zollinger-ellisonsyndroom, een zeldzame aandoening met een sterk verhoogde zuurproductie.
Esomeprazol in België: welke verpakkingen
In SAM, de databank met de gegevens van het FAGG, heeft elke verpakking een eigen afleveringswijze. Bij esomeprazol is het beeld eenvoudig: de capsules, tabletten en andere vormen van verschillende firma's hebben afleveringswijze medisch voorschrift (M1). Alleen één product van 20 mg met een Europese vergunning, in tabletten en capsules, staat in SAM met vrije aflevering (FD). Voor 40 mg bestaat geen verpakking zonder voorschrift.
Wat de toepassing en de maximale gebruiksduur van een verpakking zonder voorschrift zijn, staat in de bijsluiter van die verpakking. Gebruikt u esomeprazol op voorschrift, wissel dan niet zelf naar een ander product of een andere sterkte zonder overleg met de arts of de apotheker.
| Vorm | Sterkte | Afleveringswijze in SAM |
|---|---|---|
| maagsapresistente capsules en tabletten van verschillende firma's | 20 en 40 mg | medisch voorschrift (M1) |
| granulaat voor suspensie | 10 mg | medisch voorschrift (M1) |
| poeder voor injectie of infusie | 40 mg | medisch voorschrift (M1) |
| tabletten en capsules van één product met een Europese vergunning | 20 mg | vrije aflevering (FD) |
Dosering volgens de SKP
De arts kiest de dosis en de duur volgens de aandoening. De tabel toont de schema's voor volwassenen uit de SKP van de capsules met esomeprazol.
Bij een verminderde nierfunctie of bij ouderen is volgens de SKP geen aanpassing nodig; bij een ernstig verminderde nierfunctie is wel voorzichtigheid geboden. Bij een ernstig verminderde leverfunctie gaat de dosis niet boven 20 mg per dag. Voor jongeren vanaf 12 jaar met refluxziekte gelden dezelfde schema's als bij volwassenen. Een gebruik naar behoefte raadt de SKP af bij wie ontstekingsremmers neemt en een risico op maagzweren heeft.
| Situatie | Schema volgens de SKP |
|---|---|
| Erosieve refluxoesofagitis | 40 mg eenmaal per dag gedurende 4 weken; nog 4 weken als de ontsteking niet genezen is of de klachten blijven |
| Na genezing, om terugkeer te voorkomen | 20 mg eenmaal per dag |
| Refluxklachten zonder ontsteking | 20 mg eenmaal per dag; geen controle na 4 weken betekent verder onderzoek; daarna eventueel 20 mg wanneer nodig |
| Helicobacter pylori | 20 mg samen met amoxicilline 1 g en claritromycine 500 mg, alle drie tweemaal per dag gedurende 7 dagen |
| Maagzweer door ontstekingsremmers | 20 mg eenmaal per dag gedurende 4 tot 8 weken |
| Zweren voorkomen bij ontstekingsremmers (risicopatiënten) | 20 mg eenmaal per dag |
| Na het voorkomen van een nieuwe bloeding via infuus | 40 mg eenmaal per dag gedurende 4 weken |
Capsules innemen, ook als slikken moeilijk gaat
U slikt de capsule in haar geheel door met wat vloeistof, zonder te kauwen of te pletten. Volgens de bijsluiter mag dat met voedsel of op een lege maag. Lukt slikken niet, dan mag u de capsule openen en de inhoud in een half glas plat water strooien. Andere dranken zijn volgens de SKP niet geschikt, omdat ze de beschermende laag rond de korrels kunnen oplossen. Roer, drink het glas binnen 30 minuten leeg, spoel het met nog een half glas water en drink ook dat op, zonder op de korrels te kauwen.
Bent u een dosis vergeten, neem ze dan zodra u eraan denkt, tenzij het al bijna tijd is voor de volgende; die vergeten dosis slaat u dan over. Neem nooit twee doses tegelijk om een vergeten dosis in te halen.
Langdurige behandeling en gebruik naar behoefte
Wie esomeprazol langer dan een jaar gebruikt, moet volgens de SKP onder regelmatige controle blijven. Gebruikt u het naar behoefte, dan vraagt de SKP dat u de arts contacteert zodra de aard van uw klachten verandert.
Het lage magnesiumgehalte in het bloed dat bij protonpompremmers gemeld is, trad op na ten minste drie maanden en meestal na een jaar gebruik. Het begint vaak sluipend en kan leiden tot vermoeidheid, spierkrampen (tetanie), verwardheid (delirium), convulsies, duizeligheid of hartritmestoornissen. Bij een lange behandeling, of samen met digoxine of plasmiddelen, kan de arts het magnesium vooraf en daarna geregeld laten meten.
- de opname van vitamine B12 kan bij een lange behandeling dalen, vooral als uw reserves al laag zijn;
- bij hoge doses en gebruik langer dan een jaar stijgt het risico op een breuk van heup, pols of ruggengraat matig, vooral bij ouderen;
- het risico op maag-darminfecties zoals Salmonella en Campylobacter is licht verhoogd;
- voor een bloedonderzoek naar chromogranine A wordt esomeprazol volgens de SKP minstens 5 dagen vooraf onderbroken, in overleg met de arts.
Wisselwerkingen waar de SKP voor waarschuwt
Esomeprazol remt het leverenzym CYP2C19 en vermindert de zuurgraad in de maag. Daardoor kan het de spiegel van andere middelen verhogen of hun opname verlagen. Vermeld daarom in de vragenlijst alle middelen die u neemt. De SKP noemt onder meer:
- nelfinavir mag niet samen met esomeprazol worden gebruikt; atazanavir wordt niet aanbevolen;
- clopidogrel: gelijktijdig gebruik wordt uit voorzorg ontmoedigd;
- warfarine en andere coumarinederivaten: de stolling wordt best opgevolgd bij het starten en stoppen van esomeprazol;
- diazepam, citalopram, imipramine, clomipramine en fenytoïne: hun concentratie kan stijgen; bij fenytoïne wordt de spiegel gecontroleerd;
- ketoconazol, itraconazol en erlotinib worden minder goed opgenomen; digoxine juist beter, wat bij ouderen extra opvolging vraagt;
- methotrexaat in hoge dosis en tacrolimus: hun spiegel kan stijgen;
- claritromycine en voriconazol verhogen de hoeveelheid esomeprazol in het bloed; rifampicine en sint-janskruid verlagen ze.
Bijwerkingen
Volgens de SKP worden hoofdpijn, buikpijn, diarree en misselijkheid het meest gemeld. Een verband met de dosis is volgens de SKP niet vastgesteld.
Zeer zelden zijn ernstige huidreacties gemeld, zoals erythema multiforme, het syndroom van Stevens-Johnson, toxische epidermale necrolyse en DRESS. De SKP vraagt om bij tekenen daarvan, zoals blaren, vervellende huid of koorts met uitgebreide uitslag, meteen te stoppen en een arts te raadplegen. Huidletsels op plaatsen die aan zonlicht blootstaan, eventueel met gewrichtspijn, kunnen wijzen op subacute cutane lupus en vragen eveneens medische hulp.
Zwangerschap en borstvoeding
Over esomeprazol bij zwangere vrouwen zijn volgens de SKP weinig klinische gegevens. Gegevens over omeprazol bij een groot aantal zwangerschappen en een matige hoeveelheid gegevens over esomeprazol wijzen niet op misvormingen; de SKP vraagt voorzichtigheid bij het voorschrijven aan zwangere vrouwen.
Voor de borstvoeding is de SKP strikter: het is niet bekend of esomeprazol in de moedermelk terechtkomt, er is onvoldoende informatie over de effecten op zuigelingen, en daarom mag dit middel volgens de SKP niet worden gebruikt tijdens de borstvoeding. Vermeld een zwangerschap of borstvoeding dus altijd in de vragenlijst.
Signalen die een onderzoek ter plaatse vragen
Esomeprazol kan klachten afzwakken en zo de diagnose van een ernstige aandoening vertragen, waarschuwt de SKP. Bij ongewild en duidelijk gewichtsverlies, herhaald braken, slikklachten, het braken van bloed of een zwarte stoelgang, en bij een vermoeden van een maagzweer, hoort een onderzoek bij een arts ter plaatse. Dat geldt ook als refluxklachten na 4 weken behandeling niet onder controle zijn. In die situaties kan de arts een aanvraag weigeren en u naar een arts ter plaatse verwijzen.
Dokter van wacht: bel 1733 (zonaal tarief) voor medische problemen die niet kunnen wachten tot het spreekuur van uw eigen dokter. Bij acuut gevaar belt u 112, gratis en 24 uur op 24.
Een beoordeling aanvragen met een medische vragenlijst
Neemt u esomeprazol al op voorschrift, dan kunt u via de knop op deze pagina een beoordeling aanvragen. U beantwoordt een medische vragenlijst; de arts beoordeelt die schriftelijk, zonder wachtzaal en zonder afspraak, en kan om resultaten of documenten vragen, u naar een arts ter plaatse verwijzen of de aanvraag weigeren. Wat bij zuurbranden zonder voorschrift kan, leest u op de pagina over brandend maagzuur. Heeft de arts vragen, dan worden die schriftelijk gesteld in de chat in uw persoonlijke omgeving; u krijgt daarover een e-mail. Er is geen teleconsultatie via video of telefoon.
Valt de beoordeling positief uit, dan krijgt u een grensoverschrijdend voorschrift als pdf per e-mail. U neemt de afdruk mee naar de apotheek, samen met uw identiteitsbewijs. Over de aflevering beslist de apotheker, die het voorschrift controleert en, als dat nodig is, de voorschrijver kan contacteren en de aflevering kan uitstellen. Ons document is geen elektronisch voorschrift en komt niet in Recip-e terecht.
Wat kost het?
Het bedrag voor de beoordeling staat bij de knop op deze pagina. U betaalt voor het medisch consult, niet voor het afgeven van een document - de arts beslist daarover na beoordeling van uw formulier. Wijst de arts uw aanvraag af om medische of juridische redenen, dan betalen wij het volledige bedrag terug. Vraagt de arts u om aanvullende documentatie, dan heeft u daar minimaal 7 dagen voor en herinneren wij u aan de termijn; kan het consult niet worden afgerond, dan betalen wij het bedrag ook volledig terug.
Het geneesmiddel betaalt u zelf; wij regelen geen terugbetaling door ziekenfonds of RIZIV (INAMI).
Wie beoordeelt uw aanvraag?
De vragenlijst wordt beoordeeld door Damian Wojno, arts met een Poolse beroepsbevoegdheid, nr. 3211301. De arts is niet ingeschreven bij de Orde der artsen en neemt de rol van uw huisarts niet over.
Is esomeprazol voorschriftplichtig?
Bijna altijd. In SAM hebben alle verpakkingen van esomeprazol afleveringswijze medisch voorschrift (M1), met uitzondering van de tabletten en capsules van 20 mg van één product met een Europese vergunning (vrije aflevering). Alle verpakkingen van 40 mg zijn op voorschrift.
Wat is het verschil tussen esomeprazol en omeprazol?
Beide zijn protonpompremmers en ze zijn nauw verwant, maar het zijn aparte geneesmiddelen met een eigen SKP. Zo raadt de SKP van esomeprazol het gebruik tijdens de borstvoeding af, terwijl de SKP van omeprazol bij gewone doses geen gevolgen voor de zuigeling verwacht. Meer leest u op de pagina over omeprazol en op de pagina over pantoprazol.
Mag ik esomeprazol alleen nemen als ik klachten heb?
Bij refluxklachten zonder ontsteking laat de SKP toe dat u, nadat de klachten onder controle zijn, 20 mg neemt wanneer nodig. Dat beslist de arts. Bij wie ontstekingsremmers neemt en een risico op maagzweren heeft, raadt de SKP zo'n gebruik naar behoefte af.
Mag ik esomeprazol nemen als ik borstvoeding geef?
Volgens de SKP niet: er is onvoldoende informatie over de effecten op zuigelingen. Bespreek met de arts welke aanpak in uw situatie past, en vermeld de borstvoeding in de vragenlijst.
Hoelang duurt een behandeling met esomeprazol?
Bij een ontstoken slokdarm meestal 4 weken, eventueel 8; bij een maagzweer door ontstekingsremmers 4 tot 8 weken; bij Helicobacter pylori 7 dagen samen met antibiotica. Om terugkeer te voorkomen kan een behandeling lang lopen; na een jaar vraagt de SKP regelmatige controle.
Mag ik de capsule van esomeprazol openen?
Ja, volgens de SKP van de capsules mag dat als slikken moeilijk gaat: u strooit de inhoud in een half glas plat water, roert en drinkt het binnen 30 minuten op, zonder op de korrels te kauwen. Gebruik daarvoor geen andere dranken. Voor tabletten geldt wat in hun eigen bijsluiter staat.
- FAGG: SKP Esomeprazole EG 20 mg harde maagsapresistente capsules (CTI 382173-02, BE382173)
- FAGG: bijsluiter Esomeprazole EG 20 mg harde maagsapresistente capsules (CTI 382173-02, BE382173)
- FAGG: SKP Esomeprazole EG 40 mg harde maagsapresistente capsules (CTI 382191-04, BE382191)
- FAGG: SKP Losec-Mups 20 mg maagsapresistente tabletten (CTI 206954-06, BE206954)
- 112.be: Andere noodnummers