Pantoprazol: werking, bijwerkingen en dosering

Wat is pantoprazol en welke werkzame stof zit erin

Pantoprazol is de naam van de werkzame stof en tegelijk de naam waaronder het middel meestal wordt afgeleverd. Het hoort bij de protonpompremmers, een groep die de zuurproductie in de maagwand afremt. In het Belgische geneesmiddelenregister staan verpakkingen onder merknamen zoals Pantozol, Pantomed en Ippracid, naast verpakkingen onder generische namen van onder meer EG, Teva, Sandoz, Krka en Viatris.

Er zijn ook verpakkingen op de markt waarvan de naam de toevoeging Control draagt. Die zijn bedoeld voor een andere gebruikssituatie dan een door de arts gestarte behandeling. Welke afleveringswijze en welke gebruiksduur voor uw doos gelden, staat op de verpakking zelf en in de bijsluiter; uw apotheker kan het u ter plaatse zeggen.

Naast tabletten voor inname via de mond bestaat pantoprazol ook in vormen die rechtstreeks in een ader of via een sonde worden toegediend. Die worden in een ziekenhuis of onder toezicht gebruikt en zijn niet wat u thuis in handen krijgt. De officiële gegevens over de in België vergunde verpakkingen worden bijgehouden door het FAGG.

Waarvoor wordt pantoprazol gebruikt

Pantoprazol wordt gebruikt bij reflux, waarbij maaginhoud terugstroomt naar de slokdarm en zorgt voor branderigheid achter het borstbeen, zure oprispingen of een zure smaak. Ook een ontstoken slokdarm door die terugstroom wordt ermee behandeld, evenals maag- en darmzweren. Verder wordt het voorgeschreven als maagbescherming naast geneesmiddelen die de maagwand kunnen irriteren, en in combinatie met antibiotica bij de behandeling van een infectie met de bacterie Helicobacter pylori.

De arts beslist per situatie hoelang de behandeling loopt. Bij sommige aandoeningen gaat het om een afgebakende kuur, bij andere om een langere periode met tussentijdse evaluatie. Zuurremming die maanden of jaren zonder herbeoordeling doorloopt, is niet vanzelfsprekend: dat is precies het punt waarop uw arts opnieuw wil kijken.

Sommige klachten horen niet thuis bij zelf verder zetten van zuurremming. Slikproblemen, braken met bloed, zwarte ontlasting, ongewild gewichtsverlies of aanhoudende pijn horen bij uw huisarts, ook als zuurremming tijdelijk verlichting geeft. Over de achtergrond van deze klachten schreven we een apart stuk op /kennisbank/maagzuur/.

Hoe werkt pantoprazol

In de maagwand zitten cellen met een zogenaamde protonpomp, die zuur in de maag afgeven. Pantoprazol blokkeert die pomp, waardoor er minder zuur wordt aangemaakt. Minder zuur betekent minder irritatie van de slokdarm en betere omstandigheden voor genezing van een zweer of een ontstoken slijmvlies.

De werking bouwt op over enkele dagen, omdat het middel de pompen blokkeert die op dat moment actief zijn en de maag er voortdurend nieuwe aanmaakt. Daarom werkt een protonpompremmer anders dan een maagzuurbinder, die in de maag zelf onmiddellijk zuur neutraliseert maar veel korter werkt. Wie snel verlichting verwacht in het uur na inname, vergelijkt eigenlijk twee verschillende soorten middelen.

Pantoprazol neemt de oorzaak van reflux niet weg. Stopt de behandeling, dan kan de zuurproductie weer toenemen en kunnen klachten terugkomen, soms de eerste dagen zelfs iets uitgesprokener. Dat is een bekend verschijnsel en een reden om het stoppen samen met uw arts te plannen in plaats van het abrupt zelf te doen.

Dosering en inname

De dosis en de duur worden door de arts bepaald en hangen af van de reden waarom u het middel gebruikt. Dezelfde werkzame stof wordt in verschillende sterktes afgeleverd, dus vergelijk bij elke nieuwe doos wat er op de verpakking staat met wat op uw voorschrift staat.

De tablet wordt in de regel heel doorgeslikt met water en niet gekauwd of fijngemaakt, omdat de omhulling de werkzame stof beschermt tegen het maagzuur. Wanneer u ze inneemt ten opzichte van de maaltijd, staat in de bijsluiter van uw verpakking; voor veel verpakkingen geldt inname vóór het eten. Houd een vast moment aan.

Een vergeten dosis haalt u niet in met een dubbele inname. Volg wat de bijsluiter daarover zegt en ga daarna gewoon verder met het gebruikelijke schema.

Wilt u stoppen, doe dat dan in overleg. Bij langdurig gebruik wordt vaak geleidelijk afgebouwd of overgeschakeld op gebruik enkel bij klachten, juist omdat abrupt stoppen tijdelijk meer zuur en meer klachten kan geven. Uw arts kan dat schema met u afspreken.

Waar u op moet letten

Vertel uw arts of u leverproblemen hebt, of u ooit een allergische reactie op een protonpompremmer hebt gehad en welke andere geneesmiddelen u gebruikt. Bij langdurig gebruik let de arts ook op zaken die traag opbouwen, zoals de opname van vitamine B12, magnesium en calcium, en op de botgezondheid bij mensen die daar al een verhoogd risico voor hebben.

Zuurremming kan klachten verlichten en tegelijk een onderliggend probleem minder zichtbaar maken. Daarom vraagt uw arts bij nieuwe of veranderende klachten om een herbeoordeling in plaats van om een verlenging. Aanhoudende slikklachten, bloedbraken, zwarte ontlasting, bloedarmoede of ongewild gewichtsverlies vragen altijd om onderzoek.

Bent u zwanger, denkt u dat u zwanger bent of geeft u borstvoeding, bespreek dat dan met uw arts of apotheker voordat u het middel gebruikt of voortzet. Hetzelfde geldt voor kinderen: de afweging is daar een andere en hoort bij de behandelende arts.

Krijgt u tijdens de behandeling ernstige, aanhoudende diarree, eventueel met koorts, neem dan contact op met uw arts. Ook een huiduitslag die uitgebreid is of gepaard gaat met gewrichtsklachten, meldt u beter meteen.

Wisselwerkingen met andere geneesmiddelen en alcohol

Doordat pantoprazol de zuurgraad in de maag verandert, kan het de opname van andere geneesmiddelen beïnvloeden. Dat speelt onder meer bij bepaalde middelen tegen schimmelinfecties, bij sommige middelen tegen hiv en bij geneesmiddelen waarvan de opname sterk van een zure maag afhangt. Ook met methotrexaat en met bepaalde bloedverdunners is opvolging door de arts van belang.

Gebruikt u pijnstillers uit de groep van de ontstekingsremmers, dan is het goed om dat samen te bekijken: die kunnen de maagwand net irriteren, en soms is pantoprazol juist daarom voorgeschreven. Meer daarover leest u op /geneesmiddelen/ibuprofen/.

Geef aan uw arts en apotheker een volledige lijst door van wat u gebruikt, ook wat u zonder voorschrift koopt, en van voedingssupplementen en kruidenpreparaten zoals sint-janskruid. Dat is de eenvoudigste manier om een wisselwerking te vinden voordat ze klachten geeft.

Alcohol is niet rechtstreeks onverenigbaar met pantoprazol, maar prikkelt de maag en kan reflux uitlokken of verergeren. Hetzelfde geldt voor roken, laat en zwaar eten en grote porties vlak voor het slapen. De volledige lijst van bekende wisselwerkingen staat in de bijsluiter van uw verpakking.

Bijwerkingen en wanneer u een arts raadpleegt

De klachten die het vaakst beschreven worden, zijn hoofdpijn, buikpijn, diarree of verstopping, winderigheid en misselijkheid. Vaak zijn ze mild en nemen ze in de loop van de behandeling af. Bij langer gebruik worden ook afwijkingen in laboratoriumwaarden beschreven, zoals een laag magnesiumgehalte, wat zich kan uiten in spierkrampen, tintelingen of hartkloppingen.

Zeldzamer, maar ernstig, zijn uitgesproken allergische reacties, een ontsteking van de nieren en ernstige huidreacties. Ook een aanhoudende, hevige diarree kan wijzen op een darminfectie die aandacht nodig heeft.

Zoek onmiddellijk medische hulp bij zwelling van gezicht, lippen of tong, bij ademhalingsmoeilijkheden, bij een uitgebreide huiduitslag met blaren of vervelling, bij bloedbraken of zwarte ontlasting, of bij hevige buikpijn die niet zakt.

Een vermoedelijke bijwerking meldt u aan uw arts of apotheker. In België verzamelt het FAGG die meldingen; ze dragen bij aan wat er bekend is over geneesmiddelen die al in gebruik zijn.

Voorschrift, prijs en terugbetaling: wat wij wel en niet doen

Voor de behandeling die uw arts heeft gestart, wordt pantoprazol in België op medisch voorschrift afgeleverd. Wij zijn geen apotheek en verkopen geen geneesmiddelen. Wat wij aanbieden, is een medische vragenlijst en een beoordeling door een arts voor medicatie die u al gebruikt: /voorschrift-verlengen/ voor 24,90 €. Er is geen videoconsult, geen telefoongesprek en geen chat.

Valt de beoordeling positief uit, dan krijgt u een grensoverschrijdend voorschrift als pdf per e-mail, opgesteld volgens de bijlage bij Uitvoeringsrichtlijn 2012/52/EU, met artikel 11 van Richtlijn 2011/24/EU als grondslag. Dat document komt niet in Recip-e terecht en is niet zichtbaar op mijngezondheid.be; er is dus geen code die u in de apotheek opgeeft. U neemt de afdruk mee samen met uw identiteitsbewijs, en de apotheker beslist zelf over de aflevering. Die mag weigeren bij twijfel over echtheid of leesbaarheid.

De arts is lek. Damian Wojno, arts met een Poolse beroepsbevoegdheid, nr. 3211301. Hij is niet ingeschreven bij de Orde der artsen en heeft geen RIZIV-nummer. Wat u betaalt, dekt de beoordeling door de arts en niet de afgifte van het document. Weigert de arts op medische of juridische gronden, of kan de aanvraag niet worden afgerond, dan betalen wij het volledige bedrag terug. Vraagt de arts documenten op, dan hebt u daarvoor ten minste zeven dagen en krijgt u een herinnering; op uw verzoek verlengen wij die termijn.

Een verlenging is bedoeld voor een behandeling die loopt en stabiel is. Zijn uw klachten nieuw, veranderd of verergerd, of duren ze ondanks de behandeling voort, dan hoort daar een onderzoek bij uw huisarts bij en zal de arts de aanvraag niet goedkeuren. Of uw verpakking wordt terugbetaald en in welke categorie, legt het RIZIV vast; uw apotheker en uw ziekenfonds kunnen u dat zeggen. Onze beoordeling valt daarbuiten en betaalt u zelf.