Receptplus

Brandend maagzuur: maagbeschermer met of zonder voorschrift

Bij brandend maagzuur volstaat soms een middel zonder voorschrift, maar soms is een maagbeschermer op medisch voorschrift aangewezen of moet een arts ter plaatse kijken. Deze pagina zet op een rij welke maagmiddelen u in België zonder voorschrift kunt krijgen, wanneer een protonpompremmer op voorschrift in aanmerking komt en hoe de schriftelijke beoordeling van uw medische vragenlijst door een arts verloopt. Het document dat u na een positieve beoordeling krijgt, is een pdf en geen elektronisch voorschrift.

Brandend maagzuur en reflux: wat er gebeurt

Bij reflux stroomt maaginhoud terug naar de slokdarm. De SKP's van maagmiddelen noemen als klachten onder meer een brandend gevoel in de maagstreek, zure oprispingen en pijn bij het slikken. Voor een alginaatmiddel geeft de samenvatting van de productkenmerken (SKP) als voorbeelden klachten na het eten en klachten tijdens de zwangerschap. Ontstekingsremmers (NSAID's) kunnen bij sommige mensen maag- of darmzweren uitlokken; daarom bestaat er een aparte indicatie voor maagbescherming bij wie ze langdurig nodig heeft.

Niet elke maagpijn is reflux. Een middel dat het zuur remt, kan de klachten van een ernstige maagaandoening verlichten en zo de diagnose vertragen. Daarom staan verderop de signalen waarbij u niet zelf verder behandelt, maar een arts ter plaatse laat kijken.

Wat u zonder voorschrift kunt gebruiken

Of een maagmiddel zonder voorschrift te krijgen is, hangt af van de verpakking en niet alleen van de werkzame stof. De tabel toont de afleveringswijze zoals die in de databank van het FAGG (SAM) staat, voor elke stof samengevat. Welke verpakking bij uw klachten past, kan de apotheker u zeggen.

Werkzame stofVrije aflevering (zonder voorschrift)Op medisch voorschrift
natriumalginaat of alginezuur, samen met calciumcarbonaat, natrium- of kaliumbicarbonaat of magnesiumcarbonaatalle vergunde verpakkingengeen
pantoprazolbepaalde verpakkingen van 20 mg met 7 of 14 tablettende andere verpakkingen van 20 mg, ook met evenveel tabletten, en alle verpakkingen van 40 mg
omeprazolbepaalde verpakkingen van 10 en 20 mg in capsulesde andere verpakkingen, waaronder alle van 40 mg
esomeprazolbepaalde verpakkingen van 20 mgde andere verpakkingen, waaronder alle van 40 mg
lansoprazol en rabeprazolgeenalle vergunde verpakkingen

Zuurremmers zonder voorschrift: kort gebruik met een grens

Volgens de SKP van een vrij verkrijgbare verpakking pantoprazol 20 mg is die bedoeld voor een korte behandeling van refluxklachten, zoals brandend maagzuur en zure oprispingen, bij volwassenen, met één tablet per dag. Het effect kan pas na 2 tot 3 dagen merkbaar zijn; een tablet neemt een klacht niet weg op het ogenblik dat ze opkomt en dient ook niet om klachten te voorkomen. Zijn de klachten weg, dan stopt u. Zonder een arts te raadplegen gebruikt u ze niet langer dan 4 weken, en merkt u na 2 weken geen verbetering, dan raadpleegt u een arts. Onder 18 jaar wordt dit middel niet aangeraden.

Voor middelen met alginaat vermeldt de SKP dat de situatie herzien moet worden als de klachten na zeven dagen niet verbeteren. Sommige van die middelen bevatten veel natrium, wat telt voor wie een zoutarm dieet volgt, bijvoorbeeld bij hartfalen of een verminderde nierfunctie.

Wanneer een maagbeschermer op voorschrift aan de orde is

Een protonpompremmer op voorschrift remt de aanmaak van maagzuur, ook over een langere periode en onder opvolging van een arts. Meer over de afzonderlijke stoffen leest u op de pagina's over pantoprazol en omeprazol. Bij maagbescherming naast een ontstekingsremmer gaat het volgens de SKP om mensen met een verhoogd risico, bijvoorbeeld boven 65 jaar of na een eerdere maagzweer of bloeding hoog in het maagdarmkanaal. De SKP van pantoprazol 20 mg op voorschrift noemt deze toepassingen:

  • milde refluxziekte met klachten zoals brandend maagzuur, zure oprispingen of pijn bij het slikken
  • een langdurige behandeling van een door reflux ontstoken slokdarm, en het voorkomen van terugval
  • het voorkomen van maag- en darmzweren bij wie doorlopend een ontstekingsremmer (NSAID) nodig heeft en een verhoogd risico loopt

Langdurig gebruik: waarom de arts opnieuw kijkt

Wie langer dan een jaar een protonpompremmer gebruikt, hoort volgens de SKP regelmatig opgevolgd te worden. De productinformatie vermeldt bij langdurig gebruik een mogelijk tekort aan vitamine B12, zelden een te laag magnesiumgehalte (gemeld na minstens drie maanden en meestal na een jaar gebruik) en een licht hoger risico op botbreuken bij hoge doses gedurende meer dan een jaar. Zuurremming verhoogt ook licht het risico op bepaalde darminfecties door bacteriën.

Een maagbeschermer die jarenlang doorloopt zonder evaluatie, bespreekt u dus best met uw eigen arts. Bij een beoordeling van uw vragenlijst kijkt de arts naar de reden en de duur van het gebruik; voor zo'n evaluatie kan de arts u ook naar een arts ter plaatse verwijzen.

Alarmsignalen: wanneer u een arts ter plaatse ziet

De SKP en de bijsluiter van zuurremmers sommen klachten op waarbij u een arts raadpleegt, omdat een zuurremmer de klachten van een ernstige aandoening kan verlichten en de diagnose kan vertragen. De medische vragenlijst is niet bedoeld voor zulke klachten: de arts kan uw aanvraag weigeren en u doorverwijzen. Dokter van wacht: bel 1733 (zonaal tarief) voor medische problemen die niet kunnen wachten tot het spreekuur van uw eigen dokter. Bij acuut gevaar belt u 112, gratis en 24 uur op 24.

U gaat naar een arts ter plaatse als een van deze situaties op u van toepassing is:

  • u verliest gewicht zonder dat u dat wilt
  • u braakt bloed of uw stoelgang is zwart
  • u heeft moeite met slikken of u blijft braken
  • u heeft pijn op de borst of maagpijn
  • u heeft bloedarmoede
  • u bent ouder dan 55 jaar en de klachten zijn nieuw of onlangs veranderd
  • u had eerder een maagzweer of een operatie aan maag of darmen
  • u heeft geelzucht of een leverziekte
  • de klachten verbeteren niet na 2 weken met een middel zonder voorschrift, of u heeft al 4 weken of langer een middel nodig

Hoe de arts uw vragenlijst beoordeelt

Voor de beoordeling plant u geen afspraak en wacht u niet in een wachtzaal: u beantwoordt een medische vragenlijst, en de arts beoordeelt uw antwoorden schriftelijk. Er is geen teleconsultatie via video of telefoon. Heeft de arts vragen, dan worden die schriftelijk gesteld in de chat in uw persoonlijke omgeving; u krijgt daarover een e-mail. Neemt u al een maagbeschermer op voorschrift, dan gaat de arts na of verder gebruik verantwoord is. Start u een nieuwe behandeling, dan moeten daar duidelijke medische redenen voor zijn. Zo nodig vraagt de arts documenten of resultaten op, beveelt een onderzoek ter plaatse aan of wijst de aanvraag af.

Valt de beoordeling positief uit, dan krijgt u een grensoverschrijdend voorschrift als pdf per e-mail. U neemt de afdruk mee naar de apotheek, samen met uw identiteitsbewijs. Over de aflevering beslist de apotheker, die het voorschrift controleert en, als dat nodig is, de voorschrijver kan contacteren en de aflevering kan uitstellen. Ons document is geen elektronisch voorschrift en komt niet in Recip-e terecht.

Wat kost het?

De beoordeling van uw vragenlijst kost 24,90 €. U betaalt voor het medisch consult, niet voor het afgeven van een document - de arts beslist daarover na beoordeling van uw formulier. Wijst de arts uw aanvraag af om medische of juridische redenen, dan betalen wij het volledige bedrag terug. Vraagt de arts u om aanvullende documentatie, dan heeft u daar minimaal 7 dagen voor en herinneren wij u aan de termijn; kan het consult niet worden afgerond, dan betalen wij het bedrag ook volledig terug. Voorrang bij de beoordeling kost 9,90 € extra: uw aanvraag komt dan hoger in de volgorde, maar een termijn beloven wij niet.

Het geneesmiddel betaalt u zelf; wij regelen geen terugbetaling door ziekenfonds of RIZIV (INAMI). Onze dienst zelf wordt niet terugbetaald. Het bedrag voor het geneesmiddel zelf verneemt u in de apotheek.

Wie beoordeelt uw vragenlijst?

Damian Wojno, arts met een Poolse beroepsbevoegdheid, nr. 3211301, leest de vragenlijsten die via deze pagina binnenkomen en beoordeelt ze. De arts is niet ingeschreven bij de Orde der artsen en neemt de rol van uw huisarts niet over. Bij langdurige maagklachten blijft uw eigen arts het aanspreekpunt voor opvolging en onderzoek.

Welke maagbeschermer kan ik zonder voorschrift krijgen?

Zonder voorschrift zijn middelen met alginaat te krijgen, en bepaalde verpakkingen van de zuurremmers pantoprazol 20 mg, omeprazol 10 en 20 mg en esomeprazol 20 mg. Andere verpakkingen van dezelfde stoffen, ook van dezelfde sterkte, zijn op voorschrift. De apotheker kan u zeggen welke verpakking bij uw klachten past.

Wat is het verschil tussen pantoprazol 20 mg met en zonder voorschrift?

De werkzame stof en de sterkte zijn dezelfde, het gebruik verschilt. De vrij verkrijgbare verpakking is volgens de SKP bedoeld voor kortdurende refluxklachten bij volwassenen, hoogstens 4 weken zonder een arts te raadplegen. Op voorschrift kan pantoprazol ook langdurig worden gebruikt, bijvoorbeeld om terugval van een ontstoken slokdarm te voorkomen of als maagbescherming naast een ontstekingsremmer, met opvolging door een arts.

Hoelang mag ik een maagzuurremmer zonder voorschrift gebruiken?

De SKP van pantoprazol 20 mg met vrije aflevering legt de grens bij 4 weken: wie het langer wil nemen, overlegt eerst met een arts. Merkt u na 2 weken geen verbetering, dan raadpleegt u een arts. Zijn de klachten verdwenen, dan stopt u met het middel.

Welke medicatie tegen maagpijn kan ik zonder voorschrift nemen?

De middelen zonder voorschrift zijn bedoeld voor refluxklachten zoals brandend maagzuur en zure oprispingen, niet voor elke maagpijn. Gaat de pijn samen met braken, bloedverlies, gewichtsverlies of moeite met slikken, of houdt ze aan, dan laat u ze onderzoeken door een arts ter plaatse. Ontstekingsremmers zoals ibuprofen kunnen bij een verhoogd risico maagzweren uitlokken; voor wie ze langdurig nodig heeft, bestaat maagbescherming op voorschrift.

Hebben maagzuurremmers bijwerkingen bij langdurig gebruik?

De productinformatie van pantoprazol vermeldt bij langdurig gebruik een mogelijk tekort aan vitamine B12, zelden een te laag magnesiumgehalte, een licht hoger risico op botbreuken bij hoge doses gedurende meer dan een jaar en een licht hoger risico op darminfecties door bacteriën zoals Salmonella of Campylobacter. Daarom hoort een langdurige behandeling regelmatig geëvalueerd te worden.

Helpt domperidon tegen brandend maagzuur?

Daarvoor is het niet bedoeld. Domperidon is geïndiceerd voor het verlichten van misselijkheid en braken, niet voor brandend maagzuur. Wie het samen met een antacidum of een zuurremmer gebruikt, neemt dat laatste volgens de SKP niet tegelijk in, maar na de maaltijd. Meer over dit middel leest u op de pagina over domperidon.

Kan ik met een voorschrift van een arts uit een andere EU-lidstaat naar een Belgische apotheek?

Artikel 2/1 van het KB van 10 augustus 2005 somt de gegevens op die een voorschrift uit een ander EU-land moet vermelden om in België erkend te worden. Over de aflevering beslist de apotheker, die het voorschrift controleert en, als dat nodig is, de voorschrijver kan contacteren en de aflevering kan uitstellen (KB van 21 januari 2009, art. 16 en 17). Of een bepaalde apotheek het geneesmiddel aflevert, kan dus niemand vooraf beloven.